*İnsanların kendilerini güvende hissetmeleri en önde gelen talepleri arasında yer almaktadır. Duvarları yüksek, korunaklı, kameralı, özel güvenlikli sitelerde yaşamak aslında insanların kendilerini güvende hissetlerinin neticesinde tercih ettikleri mekanlardır.

*Dijital güvenlik, siber saldırılara karşı alınan güvenlik önlemleri ile ilgili olup daha çok teknolojik bakımdan gelişmiş ülkelerin tehdit altında olduğu durumlara işaret etmektedir. Dijital güvenliğin en yüksek olduğu şehirler sırasıyla Tokyo, Singapur, Chicago, Washington, Los Angeles ve San Francisco’dur.

*Şehirlerin güvenliği sadece güvenlik güçlerinin faaliyetlerine indirgenmeyecek kadar genişlemiş ve teknolojinin de gelişmesiyle dijital bir boyut kazanmıştır.

ŞEHİR GÜVENLİĞİNİN DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜ

Dr. Öğr. Üyesi Özlem ÖZDEMİR

Birleşmiş Milletler (BM) raporuna göre, dünya nüfusunun %55’i şehirlerde yaşamaktadır. Bu rakamın 2050 yılına kadar %68’e ulaşması beklenmektedir (UN 2018).Küreselleşme ve modernleşme ile giderek kalabalıklaşanve sürekli göç alan şehirlerde suç oranlarının ve çeşitlerinin artması güvenlik sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Bu nedenle insanların kendilerini güvende hissetmelerien önde gelen talepleri arasında yer almaktadır. Tehdit algısı ve ona göre alınan güvenlik önlemleri tarihten beri hep var olmuştur. Eski medeniyetlerin yerleşim yerlerine bakıldığında güvenlik tedbirleri olarak gözetleme kuleleri, barikatlar vemazgalların yanısıra yüksek duvarlarla çevrili olduğu görülmektedir(Bauman ve Lyon, 2013: 118).

Göç ile beraber farklı etnik, kültür, din, dil, gelenek ve göreneklere sahip “yabancılarla” aynı ortamları paylaşma “Öteki”ne duyulan korkuyu artırmış ve farklı bir yaşam biçimini de ortaya çıkarmıştır. Duvarları yüksek, korunaklı, kameralı, özel güvenlikli sitelerde yaşamak aslında insanların kendilerini güvende hissetlerininneticesinde tercih ettikleri mekanlardır.Havaalanları, parklar, sokaklar, okullar, hastaneler, caddeler, alışveriş merkezleri, bina girişleri ve otoparklara yerleştirilen kameralarpanoptik işlev görürken çeşitli tartışmaları da beraberinde getirmektedir. Güvenlik için bir taraf özel hayatın gizliliğini savunurken,diğer taraf gözetim ve denetimin gerekliliğini savunmaktadır. Gelişen teknolojiile çoğu suçun kameralara yansıması güvenlik güçlerinin suçluları kolay bir şekilde yakalamalarını hızlandırmıştır. Bu açıdan değerlendirildiğinde kameralar, güvenliği sağlamanın en önemli araçları haline dönüşmektedir. Bu kadar önemli olan güvende hissetme, fiziksel ihtiyaçlardan sonra Maslow ihtiyaçlar piramidininde ikinci basamağında yer almaktadır. İnsanlar güvenliklerini sağlamadan bir üst basamak olan ait olma ve sevgi ihtiyacına geçememektedirler.

Günümüzde ise şehirlerde güvenlik kavramı farklı boyutlarda ele alınmaktadır. Güvenli Şehirler İndeksişehirlerin güvenliğini dört kategoriye ayırmaktadır. Bunlar sırasıyla, dijital güvenlik, sağlık güvenliği, altyapı güvenliği ve insani güvenliktir.Dijital güvenlik, siber saldırılara karşı alınan güvenlik önlemleri ile ilgili olup daha çok teknolojik bakımdan gelişmiş ülkelerin tehdit altında olduğu durumlara işaret etmektedir. Dijital güvenliğin en yüksek olduğu şehirler sırasıyla Tokyo, Singapur, Chicago, Washington, Los Angeles ve San Francisco’dur. Sağlık güvenliği sağlık hizmetlerine erişim, sağlık sektöründe çalışanların sayısı, sağlık hizmetlerinin kalitesi, gıdaya erişim, hava ve su kalitesi veortalama yaşam süresi gibi, konuları kapsamaktadır. Sağlık güvenliği açısından en güvenli şehirler Osaka, Tokyo, Seul, Amsterdam veStockholm’dür.

-“İnsan güvenliği,  özgürlüklerin korunması için temel teşkil ediyor”

Altyapı güvenliğinde Singapur, Osaka, Barcelona, Tokyo ve Madrid ön sırlarda yer alırken yol, ulaşım, bina ve köprü gibi altyapıların sel, deprem, doğal afet, yangın, iklim değişikliği, hortum, tsunami gibi tehlikeler karşında dayanıklı ve güvenilir olup olmadığı ile ilgilidir. İnsani güvenlik ise şiddet olaylarının en az ya da olmadığı anlamında kullanılmaktadır. İnsan güvenliği, insanların özgürlüğünün korunması için temel teşkil etmektedir. Singapur,Kopenhag,HongKong,Tokyo ve Wellingtoninsani güvenlik bağlamında en güvenli şehirlerdir(The Economist, 2019).

Güvenlik kavramını da kapsayan akıllı şehirler projesini gerçekleştirmek içinÇevre ve Şehircilik Bakanlığı Coğrafi Bilgi SistemleriGenel Müdürlüğü bünyesinde Akıllı Şehirler ve CoğrafiTeknolojiler Dairesi Başkanlığı’nın kurulması konuya kurumsal bir yapı ve politika kazandırmıştır. “Akıllı Şehir”de hedef, sosyal, çevresel ve ekonomik bağlamda daha yaşanabilir ve sürdürülebilir şehirler yaratmaktır. Amaç, şehirlerin bugün ve gelecekte karşı karşıya kalacakları;nüfus artışı (İstihdam, konut, beslenme, göç, altyapı), küresel iklim değişikliği  (Tarım, afet, altyapı, su, göç, enerji), uzun yaşam süresi Beklentisi (Sağlık, bakım, istihdam, eğitim), kaynakların azalması (Kirlilik, beslenme, ekonomi), Kirlilik (Altyapı, su, sağlık, finans), Artan Enerji Gereksinimi (Kirlilik, finans), teknik İşgücü̈ talebi (Eğitim, istihdam, girişimcilik, yüksek teknoloji), artan iletişim ihtiyacı (Finans, altyapı, yüksek teknoloji, güvenlik), kırsaldaki sorunlar  (Beslenme, istihdam, konut, göç) ve eskiyen altyapı (Finans, yüksek teknoloji, istihdam) gibi sorunlara çözümler aramaktır (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2019).

-“Akıllı şehirlere dönüşüm süreci insani güvenlik odaklı olarak başladı”

Ayrıca, 2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı ile ilgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 24 Aralık 20919 tarihinde ResmiGazete’de yayımlanmıştır (Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı 2019).

Anlaşılacağı üzerine akıllı şehirlere dönüşümsüreci her şeyden önce insani güvenlik odaklı olarak başlamıştır. Kısaca belirtmek gerekirse,şehirlerdeinsani güvenlik kavramı birbirini kapsayan çok katmanlı olarak karşımıza çıkmaktadır. Artık şehirlerin güvenliği sadece güvenlik güçlerinin faaliyetlerine indirgenmeyecek kadar genişlemiş ve teknolojinin de gelişmesiyle dijital bir boyut kazanmıştır.Bu kapsamda akıllı şehirlerin yaygınlaşması“şehir ve güvenlik” alanına atılan önemli bir adımdır.

Kaynakça

Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı. 2019, 24 Aralık. Resmî Gazete (30988). http://akillisehirler.tbb.gov.tr/img/bg-img/genelge_tccb.pdf

Bauman,Zygmuntve David Lyon. 2013. Akışkan Gözetim. Çeviren Elçin Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı.2019. Akıllı Şehirler Beyaz Bülteni.

UN (Department of EconomicandSocialAffairs). 2018. World UrbanisationProspects. https://www.un.org/development/desa/en/news/population/2018-revision-of-world-urbanization-prospects.html

TheEcomomist. 2019. SafeCities Index 2019. Nec

ŞEHİR GÜVENLİĞİNİN DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜ