Kategoriler: Dergi, Savunma,
Alt Kategoriler: Ekim,

Günümüzde hızlı teknolojik ilerlemeler ve farklılaşan algılamalar ile askeri operasyonlar karmaşık bir yapıya bürünmekte ve askeri düşünce biçimlerinde yeni yaklaşımları beraberinde getirmektedir. Geleceğin muharebe ortamlarına hazırlanırken tehditlerin tanımlanması ve bu tehditlere karşı strateji ve taktik geliştirilebilmesi için askeri personele yeni araçlar sunulması zorunluluk haline gelmektedir. Artırılmış gerçeklik uygulamaları bu aşamada operasyonlara katılan birliklere operasyon ile ilgili bilgileri görüş kabiliyetlerini kaybetmeden sağlayabilmektedir.

Artırılmış gerçeklik, duyularımız ile algıladığımız mevcut gerçekliğimizi grafik, video, ses gibi dijital veriler ile zenginleştiren bir teknoloji olarak karşımıza çıkmaktadır.İnsan duyusuna hitap eden hisler dijital ortamda değiştirilerek zenginleştirilir ve ortaya çıkan yeni artırılmış gerçeklik kullanıcıya sunulur.Bu gerçeklik optik ve video tabanlı olmak üzere iki farklı yöntemle elde edilmektedir. İki yöntem arasındaki temel farklılık gerçek dünya ile görsel ve işitsel unsurların bütünleştirilmesiyle oluşan sahnenin görüldüğü yerdir. Video tabanlı artırılmış gerçeklik sistemlerinde video kameralar ile elde edilen gerçek dünyanın görüntüsü üzerine sanal unsurlar eklenmektedir. Optik tabanlı sistemlerde ise optik donanıma sahip araçlar ile gerçeklikten kopmadan şeffaf ekranlar üzerinde görüntü oluşturulmaktadır. Uygulamanın türüne göre her iki yöntem de tercih edilebilmektedir. Optik tabanlı sistemlerde çoğunlukla artırılmış gerçeklik akıllı gözlükleri, video tabanlı sistemlerde ise telefon, tablet ve sanal gerçeklik gözlükleri kullanılmaktadır.

Tarihçe

Artırılmış gerçekliğin tarihçesine bakacak olursak ilk olarak askeri alanda kullanıldığını görmekteyiz. 1960’lı yıllarda kullanılmaya başlanan kaska monteli ekranlar (HelmetMountedDisplay – HMD) bu teknolojinin ilk uygulamaları olarak kabul edilirler. İlk kaska monteli ekran örneklerinde sadece hedef işaretleme yapılırken, günümüz modern uygulamalarında baş ve göz takibi ile pilot bakışına göre arazi yapısı, seyrüsefer bilgileri, komuta bilgileri, tehditler gibi birçok unsur füzyon teknolojileri ile rafine edilerek pilota görsel ve işitsel olarak sunulmaktadır. Harekât sahası ile ilgili bu bilgilerin pilotun vizörüne aktarılması ile durum farkındalığı, tehditlerden kaçınma ve operasyon verimliliği sağlanmaktadır.Pilotun gözlerinin sürekli dışarıda olması gerekliliği modern savaş uçaklarında kaska monteli görüntüleme sistemi olmasını zorunlu kılmıştır.

 Harekât Alanında Artırılmış Gerçeklik

Artırılmış gerçeklik teknolojisinin yakın zamanda daha önemli bir konuma gelecek kullanım alanlarından birisi de giyilebilir askeri teknolojilerdir. Meskûn mahalde operasyona katılan askerlerin giydiği sensörler, akıllı gözlük, haberleşme cihazları ile birlikler daha etkin görev kabiliyetlerine kavuşmakta, anlık bilgilerin takım arkadaşları ve komuta merkezi ile paylaşılması sağlanmaktadır. Bu aşamada askerlerin kullanmış olduğu akıllı gözlüklerde harekât alanı haritası, diğer askerlerin konumu ve yaşamsal verileri, komuta merkezinden iletilen bilgiler, bakılan yöndeki muhtemel tehdit noktaları, termal algılama, gece görüşü gibi askerin saniyeler içerisinde karar vermesine destek olacak bilgiler görüş açısını etkilemeden sunulmaktadır. Son dönemde askeri envanterlerde daha çok yer almaya başlayan otonom araçlardan elde edilen video görüntülerinin de askerlerin ekranlarında eş zamanlı gösterilmesi mümkün olmaktadır.

Taktiksel Farkındalık

Artırılmış gerçeklik kum havuzları askeri operasyonların planlaması ve yürütülmesi sırasında komuta kademesinde kullanılmaktadır.Geleneksel taktik durum sergileme sistemlerinin iki boyutlu görüntü kısıtlarını aşmak ve operatörler ile taktik komutanlar için savaş alanının durumsal farkındalığını artırmak için bu sistemler kullanılmaktadır. Harekât bölgesinin topografya verileri, şehir planları kullanılarak müttefik ve düşman birliklerinin konumlarına göre operasyon öncesinde planlama yapılabilmekte, operasyon sırasında da tüm hareketler anlık olarak görüntülenebilmektedir. Komuta kademesinde bulunanların kendi bakış açılarına göre görüntüler oluşturulmakta ve bir masa başında aynı bölgeye bakarak operasyonu yönetebilmektedirler. HAVELSAN tarafından geliştirilmiş olan “Holografik Komuta Kontrol Sistemi” bu amaca hizmet etmektedir.


Bakım Eğitim ve Destek Sistemleri

Askeri bakım birimlerinin yeteneklerini ve farkındalığını artırmak amacı ile artırılmış gerçeklik tabanlı bakım eğitim ve destek sistemleri askeri envanterde yerini almıştır. Bakım işlemleri yoğun emek ve dikkat isteyen süreçlerden oluşmaktadır. Yeterli tecrübeye sahip olmayan bakım personelleri bakım yapılacak sistemler üzerinde yönlendirmeler, işaretler ve çizimler ile bakım ve montaj işlemlerini gerçekleştirerek tecrübe sahibi olmaktadırlar. İhtiyaç olması durumunda uzaktan daha uzman personeller tarafından sesli ve görüntülü olarak yönlendirilerek bakım onarım işlemleri için destek alabilmektedirler. Uzaktan bakım destek sistemlerinde uzman personeller henüz yeterli uzmanlık seviyesine ulaşmayan personellerin gördüklerini kendi yerlerinde görerek bu sürece dâhil olmakta, görüntü üzerinde işaretleme yaparak sahadaki personele destek olmaktadırlar.


 

SSB Artırılmış Gerçeklik Projesi

Son yıllardaki gelişmelere bağlı olarak artırılmış gerçeklik teknolojisinin savunma alanında etkin kullanılabileceğinin görülmesi üzerine ülkemizde de bu konuda yeni çalışmalar başlamıştır. Türk Silahlı Kuvvetlerinin muharebe kabiliyetlerinin artırılması amacı ile Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından "Artırılmış Gerçeklik Projesi"nin hayata geçirilmesi planlanmıştır. Bu kapsamda zırhlı araçlar, mayın ve el yapımı tespit çalışmaları, meskûn mahal muharebesi ve bakım-onarım projeleri tanımlanmıştır. Zırhlı araç personeli, muharebe sahasında intikal eden ve yol güzergâh araması icra eden piyade ve istihkâm sınıfı personeli ve meskûn mahalde muharebe harekâtına katılan personelin durumsal farkındalığının artırılması amaçlanmaktadır. Mayın, el yapımı patlayıcı tespiti ve imha timlerince icra edilen faaliyetler ile muharebe hizmet desteği kapsamında bakım-onarım faaliyetlerinin gerçekleştirilmesine katkı sağlanması hedeflenmektedir.


H-ARF

HAVELSAN tarafından geliştirmiş olan Artırılmış Gerçeklik Platformu olan H-ARF özelleşmiş artırılmış gerçeklik uygulamalarının işletim sisteminden bağımsız bir biçimde hızlı ve güvenli bir şekilde üretilmesini sağlamaktadır. Bahsi geçen askeri artırılmış gerçeklik uygulamalarının geliştirilebilmesi için gerekli olan sentetik ortam oluşturma, video aktarımı, nesne takibi, güvenli haberleşme, çoklu kullanıcı desteği, kamera/algılayıcı bütünleştirmesi gibi birçok fonksiyon platform içerisinde kullanıma hazır olarak sunulmaktadır. Optik ve video tabanlı artırılmış gerçeklik ortamını bir arada sunduğu için aynı sistem içerisinde akıllı gözlük, tablet, telefon ve bilgisayar kullanımını mümkün kılmaktadır. Akıllı gözlüklerin boyutları nedeni ile işlemci güçleri ve performansları bir kısıt olarak geliştiricilerin önüne çıkmaktadır. H-ARF altyapısı uzak görselleştirme (remoterendering) kabiliyetine sahip olduğu için holografik görüntülerin merkezi bir sunucuda oluşturarak düşük kapasiteli cihazlarda kullanıcıların kendi bakış açılarına göre görüntülenmesi sağlanmaktadır.

 

Karma Gerçeklik ve Haptik

Karma gerçeklik artırılmış gerçeklikten farklı olarak sanal ve gerçek dünyaların bir araya getirilmesi sonucunda oluşturulan, etkileşimli ve gerçek zamanlı bir deneyim türüdür. Sadece fiziksel ortam içerisine sanal objelerin veya verilerin eklenmesini değil, aynı zamanda kullanıcıların gerçek zamanlı olarak bu sanal objeler & veriler ile etkileşim halinde olabilmektedir. Yazımızın başında bahsi geçtiği üzere bu teknolojiler duyularımızla algıladığımız gerçekliğimizi değiştirerek bize sunmaktadır ve genellikle görme duyusu ile ilişkilendirilmektedirler. Özellikle hassasiyet gerektiren işlemlerde dokunma hissiyatı da önem kazanmaktadır. Bu hissiyatın sanal olarak üretilmesi için HAVELSAN’ın kontrol sistemlerindeki tecrübesinin bir yansıması olarak “Haptik Destekli Artırılmış Gerçeklik Ortam Altyapısı” geliştirilmiştir. Bu altyapı ile kullanıcılar karma gerçeklik ortamındaki sanal nesnelerle parmakları ya da kullandıkları aletle etkileşime girdiklerinde gerçekçi kuvvet algısı oluşturularak dokunma duyusu taklit edilmektedir.Bu altyapı hassas işlem gerektiren askeri ve medikal operasyonların eğitim kalitesinin artırılması planlanmaktadır.Proje kapsamında artırılmış gerçeklik geliştiricileri için zorlayıcı olan hizalama, nesne takibi ve arka plan görünürlüğü gibi konularda da çözümler geliştirilmiştir.

 

 

 


SAVUNMA SANAYİİ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK