Kategoriler: Dergi,
Alt Kategoriler: Ağustos,

Türkiye’nin 2023 Stratejik Vizyon Projesi kapsamında hedefler ve bu hedeflere ulaşmada kullanılması gereken stratejiler ile politikalar belirlenmiş; makro öngörülere taşıyabilecek en öncelikli stratejik lokomotif 10 sektör üzerinde odaklanılmış, yerlileştirme ve millileştirme çalışmalarına başlanmıştır.

Belirlenen stratejik sektörlerden "Savunma, Güvenlik ve Savunma Sanayi” ile “Otomotiv, Ulaşım, Lojistik” sektörleri nihai müşteri açısından farklılık taşımalarına rağmen üretim teknolojileri ve malzeme gereksinimi açısından benzerlik taşımaktadır. Özellikle son yıllarda, savunma ve havacılık sanayinde daha hafif ve dayanımı yüksek malzemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sektörlerde ağırlıklı olarak kullanılan malzemeler [1]:

• Aluminyum alaşımları • Çelik alaşımları
• Titanyum alaşımları
• Super alaşımlar

• Kompozit malzemeler
• Diğerleri (seramikler, plastikler) olarak sınıflandırılabilir.

Global anlamda bu malzemelerin havacılık ve savunma sanayii içerisinde miktar olarak en fazla kullanılanı toplam talebin % 37 sini oluşturan alüminyum alaşımları iken mali değer açısından en yüksek katma değeri % 31 ile titanyum alaşımları oluşturmaktadır (Resim 1) [2].

Üretim teknolojileri açısından incelediğinde ise döküm, dövme ve toz teknolojilerinin (sinterleme ve eklemeli imalat) ağırlık kazandığı görülmektedir. Döküm teknolojileri özellikle grift geometrik şekilli, makine işçiliğinin çok zor veya imkânsız olduğu parçaların üretilmesinde tercih edilmektedir. Savunma, havacılık ve otomotiv sektörlerinde istenilen özelliklerin karşılanabilmesi için Al temelli döküm parça iç yapı porozite kalitesinin ASTM E155’de belirtilen Grade C ve üzeri seviyesinde olması gerekmektedir. Al dökümler için bu özelliklerin karşılanması ise hassas döküm veya alçak basınçlı döküm yöntemleri ile mümkün olmaktadır. Yüksek basınçlı dökümde ise Grade C ve üzeri kalite seviyesinde parça dökümü oldukça zor ve maliyetli olmaktadır. Yüksek basınç döküm proseslerinin geliştirilmesi, savunma ve havacılık sanayi için istenen özelliklerde döküm yapılabilmesi için Avrupa Komisyonu tarafından 1.75 milyar Euroluk proje başlatılmıştır [4].Ülkemizin de içerisinde yer aldığı Avrupa coğrafyasında malzemelerin tüketim yüzdeleri ve mali değer karşılaştırmaları Resim 2’ de verilmiştir [2]. Al alaşımları %46 kullanım oranıyla en fazla tercih edilen malzeme iken mali açıdan en yüksek değer % 26 ile Ti alaşımlarına aittir.

Hassas döküm, tasarlanan parçanın mum kopyalarının oluşturulup ardından bu kopyaların refrakter seramik ile kaplanması sonrası üretilen kalıba ergimiş metalin dökülmesiyle gerçekleşen bir imalat


Alçak basınçlı döküm ise kalıbın altında yer alan ergitme ocağındaki sıvı metalin yüzeyine basınç uygulanması sonucu, dikey yolluk boyunca kontrollü bir şekilde yükselmesi ve kalıbı doldurmasını esas alan döküm işlemidir. Boyutsal hassasiyet ve cidar kalınlığı açısından hassas dökümün sağladığı avantajları yakalayamasa da özellikle çok ağır ve büyük parçaların seri ve ekonomik şekilde dökümüne olanak sağlamaktadır.yöntemidir. Dökümde yüksek yüzey kalitesi, talaşlı imalat gereksinimini en aza indirgemesi, %0.5’ler seviyesinde boyutsal hassasiyet ve ince cidarlı ve girift geometrik parçaları üretme kabiliyeti avantajları arasında sayılabilir. En büyük dezavantajı ise çok büyük ve ağır parçaların dökümüne izin vermemesidir. Seri ve ekonomik üretim için ortalama ağırlık 0.5 kg iken çok yüksek maliyetlerde 55 kg ağırlığında kadar parça dökülebilmektedir.

Ülkemizde hassas döküm yöntemi ile nispeten kalın cidarlı Al döküm parçaların Grade C ve üzeri kalite seviyesinde üretiminde sıkıntılar yaşanmaktadır. Alçak basınçlı dökümde ise Grade C kalitede döküm yapabilen çok az sayıdaki firmalarımızdan biri MCM Savunma’dır. 2016 yılında Ankara’da kurulan firma, bir çok projenin yerlileştirme ve millileştirme çalışmalarında yer almıştır. Bu projelerden bazıları ASELSAN başkanlığında yürütülen HGK (hassas güdüm kiti) (Resim 3), LGK MK 82 ( lazer güdüm kiti MK 82) (Resim 4) ve LGK MK 84 ( lazer güdüm kiti MK 84) projeleridir. Firma tam kapsamlı hizmet sağlayıcı olarak bu ürünleri seri olarak üretmiş ve ilgili makamlara teslim etmiştir. Üretilen mühimmatlar birçok operasyonda kullanılmış, akıllı bombada dışa bağımlılığı bitirdiği haberleri sıkça yapılmıştır.

Söz konusu kitlerin kuyruk kısımları A357 alüminyum alaşımından oluşmaktadır. Firma dökümünü yapacağı her parçanın kalıp tasarımını ve üretimini kendisi yapmaktadır. Parçaların girift geometrik yapısından dolayı döküm sonrası talaşlı imalata duyulacak gereksinimi azaltmak ve son ölçülere en yakın dökümü elde etmek için özel kalıp tasarım sistematiği geliştirilmiştir. Fiziksel döküm öncesi döküm prosesi simule edilmekte ve prosesi etkileyecek tasarımsal unsurlar ve diğer parametreler dikkate alınmaktadır. Dökümden çıkan her parçanın savunma sanayii gereksinimlerini karşıladığından emin olmak ve müşteriye % 100 kalite kontrolden geçmiş ürünler teslim edebilmek için, parçalar X-Ray ve Penetrant testlerine tabi tutulmaktadır.


Savunma sanayiinde sadece döküm değil dövme üretim teknolojisi de yüksek mekanik özelliklere sahip parça üretimini sağlamaktadır. Özellikle güdüm kiti kanatçık parçalarında olduğu gibi simetri özelliği olan basit geometrik yapıya sahip parçalarda tercih edilmektedir. Dövme teknolojisi sayesinde talaşlı imalata göre çok daha hızlı, ekonomik ve yüksek kalitede üretim yapmak mümkündür. MCM Savunma, güdüm kitlerinde kullanılan ve talaşlı imalatla üretilmesi öngörülen parçaların dövme ile üretimi üzerine çalışmış ve gerekli izinler alındıktan sonra bu parçalar dövme teknolojisi ile üretilerek teslim edilmiştir. Kazanılan know-how ile aynı döküm teknolojisinde olduğu gibi dövme kalitesini etkileyen parametreler, parametreler arası ilişkiler, parametrelerin optimal aralıkları gibi çok değişik bilgi ve tecrübe elde edilmiştir.MCM Savunma, HGK ve LGK üretiminde Alçak basınç döküm teknolojisinden elde edilen know- how sayesinde sadece HGK ve LGK projelerinin değil, Grade C ve üzeri kalite seviyesinde yüksek kalite alüminyum alaşımlı parça ihtiyacı olan her türlü sektörün -otomotivden havacılığa- ve ürün grubunun ihtiyacı karşılama potansiyeline sahip olmuştur. Suudi Wahaj firması sadece söz konusu know-how’a sahip olabilmek için 2018 de Lockheed Martin ile bir anlaşma imzalamıştır. Anlaşmanın detayları ise gizli tutulmaktadır [7]. Söz konusu know-how sayesinde alüminyum alaşımlarının davranış biçimi, döküm kalitesini etkileyen parametreler, parametreler arası ilişkiler, parametrelerin optimal aralıkları gibi çok değişik bilgiler elde edilecektir. Söz konusu know-how’un sadece alçak basınç dökümde değil, hassas dökümde de kullanılanımı ile döküm kabiliyetlerinin daha ileri aşamaya geçmesi çok muhtemeldir.

Resim 4. Lazer Güdüm Kiti [6] 


Azerbaycan’ın Dağlık Karabağ’da Ermenistan’a karşı kazandığı zaferde ülkemizin geliştirdiği İHA ve SİHA’ların payı yadsınamaz. Fakat, kazanılan bu başarı sonrası, SİHA ve İHAlarda kullanılan ve Kanadalı WesCam firmasından ithal edilen kamera sistemlerine ambargo kararı alınmıştır [8]. Kamera sisteminin hava aracına bağlanmasının sağlayan “Yoke Cage” parçası Grade C ve üzeri kalite seviyesinde hassas döküm teknolojisi ile üretilmiş alüminyum alaşımı bir parçadır (Resim 5).

MCM Savunma kazandığı bu tecrübeleri daha iyi seviyelere taşıyabilmek ve ülkemizin ihtiyaçlarını karşılayabilmek adına alçak basınç döküm, hassas döküm ve dövme üretim teknolojileri alanında çalışacak yeni bir tesisi HAB Ankara Uzay ve Havacılık İhtisas Organize Sanayi Bölgesi’nde kurmaktadır.


[1] Raw Materials in the European Defense Industry (UE, 2016)Firma, tecrübelerini paylaşmak ve ürünlerini sergilemek için 2 yılda bir düzenlenen ve bu yıl 15.’si gerçekleştirilecek olan Savunma Fuarına katılacaktır. Salon no: 14 Stand no: 1425.

[2] Markets and Markets 2015
[3] https://www.dst.defence.gov.au/publication/advanced-materials-and-manufacturing-–- implications-defence-2040
[4] https://fas.org/man/dod-101/sys/smart/gbu-10.htm
[5] https://www.aselsan.com.tr/HGK_Guidance_Kit_1181.pdf
[6] https://www.aselsan.com.tr/LGK_Lazer_Gudum_Kiti_1463.pdf [7]https://www.argaam.com/en/article/articledetail/id/532648
[8] https://www.savunmasanayist.com/kanada-turkiye-savunma-sanayii-ambargosu/

 


MCM DIŞA BAĞIMLILIĞI ORTADAN KALDIRDI