Yıl 1991, sıcak bir yaz gününü yaşayan Ankara’da tarihler 27 Ağustos’u gösterirken Rüzgarlı Sokak’ın girişinde bulunan Yeni Günaydın Ankara bürosunda her zaman olduğu gibi masamda sabit olan gazetenin polis telsizini dinliyorum. Asayiş kanalını takip ettiğim bir anda Kavaklıdere bölgesinde bir hareketlilik başlamıştı. Emniyet birimleri çok açık konuşmuyorlardı ama onların dilini çok iyi bildiğim için olay yerine kısa sürede ulaşmıştım.

Aldığım ilk bilgiler şöyleydi; Kavaklıdere İran Caddesi’ne yakın bir sitenin 13 katında Amerikalı bir baba ile oğlu arasında başlayan tartışma boğuşmaya dönüşmüş, lüks daireden yükselen bağrışmalar ve çığlıklar komşuların panikle polisi aramasına neden olmuştu.

Türkiye’de özel savunma sanayinin ilk adımı olarak gösterilen ve dönemin Başbakanı Turgut Özal’ın da büyük desteğini alarak 1987 yılında kurulan yabancı şirket FMC Corporation (%51) ile Nurol Holding (%49) ortaklığındaki FMC-Nurol’un (FNSS) Amerikalı Genel Müdürü P.A. Phelps kendisini ziyarete gelen mühendis oğlu tarafından önce 13. Kattaki evinin balkonundan aşağı atılmaya çalışılmış, daha sonra da telle boğularak öldürülmek istenmişti.

Kavaklıdere’deki lüks siteden yükselen yardım çağrıları sonrası ilk olarak sitenin kapıcısının daireye girerek FMC-Nurol’un Genel Müdürü Phelps’i son anda cinnet geçiren oğlunun elinden kurtardığı ilk elde ettiğim bilgilerdi. Bitkin durumda bulunan Amerikalı eski asker kurtarılırken oğlu ise olay yerine ulaşan güvenlik kuvvetleri tarafından iple bağlanarak kontrol altına alınmıştı.

Oğlu ile birlikte hastaneye kaldırılan FMC-Nurol’un Amerikalı Genel Müdürü P.A.Phelps hakkında elde ettiğim bilgilerin dönemin koşulları göz önüne alındığında oldukça sınırlıydı. Phelps’in FMC-Nurol’un en yetkilisi olduğu bilgisi kesindi ancak eski bir asker olduğu yönündeki duyumlarımı doğrulatamadığım için haberimin de öznesi bugünkü gibi oluşmamıştı.

FMC-Nurol Gölbaşı’nda dönemin Başbakanı Turgut Özal’ın himayelerinde kurulan Türkiye’nin profesyonel anlamda kurulan ilk savunma sanayi özel şirketiydi. Sonradan ortaklık yapısı değişerek %51’i Nurol Holding, %49’u BAE Systems adlı bir başka yabancı şirket Ankara merkezli kuruluşun ortaklık yapısında yer aldı.

Ağırlıklı olarak dış ülkelere zırhlı personel taşıyıcı satışı gerçekleştiren FNSS’nin özellikle istihkam araçları (Seyyar Yüzücü Hücum Köprüsü), acı bir olayın hatıraları ile Ankara’dan ayrıldıktan sonra 2004 yılında da Amerika’da hayatını kaybeden P. A. Phelps’i hatırlattı bir anda bana. İnternet sayesinde yıllar sonra da olsa P.A. Phelps hakkında daha fazla bilgiye sahip olacaktım.

Araştırmalarımda; ABD ordusunda mühendis askerlerin kısaca “PAP” diye hitap ettiği Pharo Alfred Phelps’in yıllar sonra Amerika’nın Vietnam savaşında en önemli görevlerden birini yerine getiren ünlü mobil istihkam taburu MCB-EİGHT’in (Sekiz) başındaki isim olduğu ortaya çıktı. MCB-EİGHT de o yıllarda Amerikan özel kuvvetlerine ulaşmak için köprüler yapan, yerel güçlerle istihkam görevlerini yerine getiren bir taraftan da Vietnamlı grupların saldırılarından kendini koruyan özel bir ekipti. Mühendis-Asker Phelps de askeri mühendislerin Vietnam’daki savaşta en önemli rolünü oynamıştı.

Türkiye’ye gelirsek 80’li yıllarda çok sayıda yabancı savunma sanayi şirketinin partner aradığı Ankara’da, Marshall yardımları ve Sovyet tehdidi nedeniyle dışa bağımlılıktan kurtulamayan savunma sanayimizin yerlileşmesi çabaları Savunma Sanayi Müsteşarlığımızın (SSM) kurulması ile başlamıştı. Ancak gerçek anlamda savunma sanayimizin yerli firmalarının atılımları 2 binli yılları gösteriyor.

 

MCB Eight’in de Vietnam savaşında neler yaptığını ABD’de 1966’da çıkan TME Askeri Mühendis yayınının Temmuz Ağustos yayınından okuyalım:

 

SEABEES’İN EN SEÇKİN TABURU MCB-EİGHT

“Ağustos 1965 yılında, ABD serbest Vietnam’a askeri ve ekonomik yardımı artırmak için, Deniz Mobil İnşaat Taburu’nun (Seabees) en seçkin birimi MCB-Eight’i(SEKİZ) Vietnam’a gönderdi. Taburun bir kısmı yoğun bir eğitim dönemi için California, Port Hueneme'ye transfer edildi. Eylül ayının sonlarında MCB-EIGHT, Vietnam'da bulunan diğer üç tabura katılarak Da Nang'a uçakla gönderildi. İlerleyen grup, kamp alanı etrafında bir savunma çemberi oluşturmuştu ve üssün inşası için programın çok ilerisindeydi.

Güney Çin Denizi kıyısından yaklaşık yarım mil ötede göç eden bir kumulun arkasındaki kamp alanı, Da Nang'ın yaklaşık 6 mil güneydoğusundaydı. Arka çevre, Tourane Nehri'ne 60 fitlik bir düşüşün olduğu kumulun batı ucunda oluşturuldu. Bu doğal olarak savunulabilir konumdan en iyi şekilde yararlanan Deniz İnşaat Taburu (Seabees), yanaşma, yemek yeme, tıbbi, dişçilik, idari ve sınırlı dinlenme tesisleri içeren bir kampı tamamladı.

Bu arada, 50 kişilik bağımsız bir MCB-EIGHT birimi, Da Nang'ın yaklaşık 50 mil kuzeyindeki Hue Phu Bai'deki projelere atandı. MCB-EIGHT'ye atanan inşaat projeleri, kapsam ve karmaşıklık açısından çok çeşitlidir. Yol bakımı gibi bazıları renksizdi ancak çoğu zaman askeri görev için en karmaşık görevler kadar önemliydi. Hue Phu Bai'deki projeler, Üçüncü Tıp Taburunun A Şirketi için bir acil durum operasyon tesisiydi, çeşitli kullanıcılar için depolar ve Deniz kantonları Da Nang'daki kilit projeler arasında 1.000 kişilik bir kadırga ve Deniz Destek Etkinliği (NSA) için karmaşa, 5. İletişim Taburu için bir kanton ve Tourane Nehri köprü onarımları yer alıyordu. Büyük projelerde, operasyonel gereksinimleri karşılamak için zamanında tamamlanmak üzere yeterli insan gücü ve ekipman sağlamak için birkaç birimin ortak çabaları ve yerli işgücünün istihdamı gerekliydi. Olumsuz hava koşulları, düşman eylemleri ve acil daha yüksek öncelikler için kesintiler, işi geçici olarak engellemiş ve ek destek ihtiyacını artırmıştır. Bu faktörler, MCB-EIGHT üzerinde değişen derecelerde ortaya çıktı. Ortak çabaların birbirine bağlanması doğal olarak bazı problemler yarattı, ancak kısa süre sonra üstesinden gelindi ve çalışma büyük ölçüde hızlandırıldı. 

 

NSA DEPOLAMA TESİSİ

Da Nang'ın yaklaşık 2 mil doğusundaki bu kompleksin sahası, küçük göletler ve göllerle dolu çorak kumlu bir alandan oyulmuştur. Tesviye işlemlerinde binlerce yarda kum taşındı. Her biri yaklaşık 83 dönümlük bir alan üzerine, her biri 40 x 100 fitlik sekiz Butler binası ve ilgili tesislerden oluşan on iki depo inşa edildi. Her depo kümesinin temelini oluşturmak için 160 x 200 fit beton ped döşendi. Şantiyeye haftada 1.000 metreküp kapasiteli bir beton santrali kuruldu.

MCB-EIGHT ayrıca şu anda faaliyette olan binalara erişim yolları ve araba yolları inşa ediyor. Buna ek olarak, idari ofisler için iki Butler binası, bir blok buz fabrikası, 225.000 fit karelik açık depolama alanı (kırılmış kaya yüzeyi), bir su arıtma tesisi ve depolama tankı ve yetmiş sekiz ilave 1.200 metreküplük temeller buzdolapları ve 12.000 metreküp buzdolabının Seabees tarafından yapılması planlanıyor.

MCB-EIGHT, NSA bu görevi üstlenmek için üssünde yeterli insan gücüne sahip olana kadar sabotajı önlemek için gece sahada bir koruma ekibi görevlendirdi. Bir Seabee üreticisinin gözetiminde dış cephe kaplaması ve çatı kaplaması uygulaması için iki düzine Vietnamlı işçi işe alındı. Çalışkan ve verimli bir ekip olduklarını kanıtladılar. Bununla birlikte, şaşkınlık için olduğu kadar eğlence için de bir kaynak olan bir çıkmaz ortaya çıktı. Vietnamlılar bir sabah Seabees'i grevle karşıladılar - daha uzun saatler boyunca! Amerikalıların 10 saatlik bir günde çalıştığını gören yerel işçiler, sözcüleri iş gününün 9 1/2 saatten 10 saate çıkarılmasını talep ederken kibarca işten çıktılar. Talepleri karşılandı, Vietnamlılar işlerine döndü.

Küçük bir ustalıkla birleştirilmiş patentli bir bağlantı sisteminin kullanılması, her depo için tamamlanma süresini yüzde 25 ila 45 oranında azaltmaya yardımcı oldu. Binanın içinde zemin seviyesinde bir işçi, çatı aşıklarındaki fabrikada delinmiş delikten bir merkez zımbası (bir direğin ucuna takılı) yerleştirdi. Çatının tepesindeki bir işçi, çıkıntılı zımbanın etrafındaki sac metal çatıya hafifçe vurarak, bir bağlantı elemanı için levhayı işaretledi ve sonra deliği deldi. Üçüncü bir işçi, iki kişilik "zımba mürettebatını" bir tutturucu tabancasıyla takip etti, böylece metal levhayı aşıklara bağladı ve hantal soba cıvatalarını ve iç iskele ihtiyacını ortadan kaldırdı.

 

KARGO ELLEÇLEME TESİSİ
Da Nang'da karayolu kargosunu karaya taşımak için, rıhtım veya rıhtımla ayrılmış dört küçük-orta boy tekne çıkarma rampası inşa edilecektir. Bu yapıların ve 1,700 metrelik çelik palplanşlı iskele duvar iskelesinin arkasında kargo depolama ve elleçleme için 40 dönümlük bir asfalt alan olacak. Bir rıhtımın sonunda inşa edilen 314 fit uzunluğunda ağır bir ahşap iskele, yükün derin su çekimli gemilerden doğrudan gemiden kıyıya hareketi için kullanılacaktır.

Vietnam uzun bir sahil şeridine ve mükemmel derin deniz limanlarına sahiptir, ancak malzemeleri işlemek için yeterli su kenarı tesislerinden yoksundur. Da Nang'da seçilen bölge Tourane Nehri'nin haliçinde ve yüksek gelgitte sular altında kalmış bataklık bir ovaydı. Sahaya hidrolik dolgunun pompalanmasıyla çalışmalar başladı. Bu malzeme Vietnam tarafından işletilen bir tarakla nehir kanalından çıkarıldı. " Başta kum olmak üzere uygun dolgu malzemesi, yaklaşık 10 km uzaklıktan 24 saat boyunca çekildi. Güvenli olmayan bölgede gece hareket eden araçlar silahlı korumalara ihtiyaç duyuyordu. Oldukça sağlam bir altyapı sağlanır sağlanmaz, Seabees ve makineleri projeye döküldü. Muson yağmurları ve bunlarla ilgili yüksek gelgitler de projeye döküldü ve zamanla yarış, unsurlara ve keskin nişancılara karşı bir savaşla daha da güçlendi.

 

DA NANG'IN YAKLAŞIK 2 MİL DOĞUSUNDAKİ BU KOMPLEKSİN SAHASI, KÜÇÜK GÖLETLER VE GÖLLERLE DOLU ÇORAK KUMLU BİR ALANDAN OYULMUŞTU. TESVİYE İŞLEMLERİNDE BİNLERCE YARDA KUM TAŞINDI. HER BİRİ YAKLAŞIK 83 DÖNÜMLÜK BİR ALAN ÜZERİNE, HER BİRİ 40'A 100 FİTLİK SEKİZ BUTLER BİNASI VE İLGİLİ TESİSLERDEN OLUŞAN ON İKİ DEPO İNŞA EDİLDİ.

 

Rıhtım duvarı tamamlandığında, Deniz Kuvvetleri'nin inşaat müteahhitinden ek bir tarama yapıldı ve rıhtım duvarının arkasındaki geniş alana hidrolik dolgu döküldü.

MCB-EIGHT koordinasyonuyla, Vietnamlı bir müteahhit temel kurslar ve dalgakıran için kaya tedarik etti; MCB-FIVE yüzey kursları için kırılmış kaya ve ölüler için beton sağladı; Yedinci Deniz Mühendisleri kritik noktalardaki dolum operasyonlarına yardımcı oldu ve çeşitli ekipmanlar sağladı. Vietnam'a vardıktan on bir hafta sonra Seabees, ilk sığ su çekme gemisini indirmeye hazırlandı.

Seabees, inşaat çalışmalarına ek olarak, inşaat şirketlerinden gelen adamların dikkatlice kontrol edilen bir programda kampın etrafında günde yirmi dört saat nöbet tutmak için gece takviyeleriyle oluşturduğu bir güvenlik gücü sağladı. Kapsamlı bir savunma planı, tüm tabur tarafından hızlı savunma eylemi sağladı. Böylelikle, görünmeyen ve öngörülemeyen düşman için gerçek bir savunma yumruğu yapılırken güçlü bir inşaat programı sürdürüldü.

Seabees'in "inşa programı" askeri inşanın yanı sıra sivil eylemlerden oluşuyordu. Faaliyetler arasında yakınlardaki Vietnam köylerinin Donanma doktoru ve diş hekimi tarafından tedavisi ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki kuruluşlar tarafından bağışlanan çeşitli malzemelerin Vietnam halkına dağıtılması vardı. MCB-EIGHT şimdi 13 kişilik bir Seabee Takımı'nı Vietnam'ın ormanlarına ve bir başkasını da Tayland'a sivil eylem için konuşlandırdı. Orada, diğer taburlardan ekiplerle koordineli bir programda, Seabees iki ülkenin insanları arasında yaşayacak ve onları inşaat yöntemleri konusunda eğitecek ve genişleyen bir ekonominin ihtiyaçlarını karşılamaya yardımcı olacak tesisler sağlayacak.”

TME / Temmuz-Ağustos 1966'dan yeniden basılmıştır ]

 

 

Kaynaklar:

1.Yeni Günaydın 28 Ağustos 1991

2.http://www.nmcb8.com/wp-content/uploads/2015/02/SeabeeNewsletterfeb05.pdf

3. file:///C:/Users/Asus/Downloads/NMCB%208_1966-1967%20(4).pdf

 

 

13. KATTA SON BULAN VİETNAM EFSANESİ